Yaşam

Marie Claire Nisan 2009

Kendi yaşıtları hayatın tadını çıkarırken, daha on sekiz yaşında bile olmayan bu genç kızlar ergen hamileliğin erken sorumluluğu altında eziliyorlar...

Avrupa, Amerika, Asya, Afrika... Ergen hamileliği, sınır tanımadan geçmişten günümüze süregelen ve bir türlü önüne geçilemeyen toplumsal bir trajedi olarak karşımıza çıkıyor. Her yıl 15 ile 19 yaş arasında yaklaşık 70 bin kız çocuğu gebelik ve doğum komplikasyonları yüzünden ölüyor. Hayatta kalmayı başaran genç kızları ise mücadele dolu bir hayat bekliyor. Çocukluk döneminden bir anda yetişkinliğe sıçrayan ergen anneler, fizyolojik sorunların yanı sıra psikolojik olarak da zorlu bir süreçten geçiyor. Henüz 18 yaşında bile olmayan küçük anneler, yetişkinler dünyasına bebekleri ile birlikte adım atarak; onlarla büyüyorlar. Çocukluk dönemleri ise hiçbir zaman yaşanmamış bir masal gibi hayallerini süslemekle kalıyor...

Çocuk Sahibi Çocuklar
İngiltere; East Sussex... Birkaç ay önce dünyaya gelen minik Maisie, tıpkı yaşıtı olan diğer bebekler gibi oldukça sağlıklı. Pembe tulumu ve beyaz biberonu ile doğumundan bu yana gazete kapaklarını süslüyor. Onu diğerlerinden farklı kılan şey ne fiziksel bir özelliği ne de ünlü bir ailenin bebeği oluşu... Maisie'yi manşetlere çıkaran asıl neden, anne ve babasının henüz birer çocuk olması! Minik Maisie'nin babası Alfie daha sadece 13 yaşında; annesi Chantelle ise 15. "Bebek sahibi olmanın iyi olacağını düşündüm" diyor Alfie. Chantelle ise hamile olduğunu öğrendiğinde çok korkmuş. "O sırada tek düşündüğünüz şey ailenizin sizi öldüreceği oluyor" diye itiraf ediyor The Sun Gazetesi muhabirine. İki çocuk, ne yaşadığını idrak edememenin verdiği bir şaşkınlık içerisindeler. Alfie ve Chantelle; 'Bebeğinizi büyütmek için finansal imkânlarınız var mı?' sorusuna, 'Finansal ne demek?' cevabını veriyorlar. Aileleri, bebekleri ile birlikte Chantelle'in evinde bir odayı paylaşmalarına izin vermiş. Boş vakitlerini kızları Maisie'yi uyutup; birlikte playstation oynayarak geçiriyorlar. Birkaç ay önce İngiltere ile birlikte tüm dünya basınında yer alan bu olay akıllara bir kez daha ergen anne babaların dramını getiriyor. Batı Avrupa'da ergen hamilelik oranı en yüksek ülke olan İngiltere'de tartışmalar süre dursun; Alfie ve Chantelle'lerin sayısı gün geçtikçe artmaya devam ediyor.

Hamile Kızlar Lisesi
Amerika, Massachusetts... Geçtiğimiz yaz Glouchester Lisesi'nde yaşananlar insanı hayrete düşürüyor. Tıpkı Chantelle gibi yaşları 16'yı geçmeyen lise arkadaşı 17 kız, hep birlikte aldıkları bir kararla Amerika'nın gündemine oturuyor. Genç kızların hayatlarını değiştirecek karar, aynı dönemde hamile kalmak. İşin trajik yanı ise kızların bunu gerçekten başarmaları! Kimliği belirsiz babalar araştırılırken; genç kızlar ve aileleri açıklama yapmaktan kaçınıyorlar. Geçen yıla oranla Glouchester Lisesi'ndeki ergen hamilelerin sayısının dört kat arttığını açıklayan okul müdürü; "Hamile olmadığı için üzülen genç kızlar var" diyor. Bu olayı değerlendiren New York Columbia Üniversitesi'nden Dr. Elizabeth Guthrie, bazı genç kızların hamile kalmayı ergenlikten yetişkinliğe geçişin ve bağımsızlığın bir göstergesi olarak gördüklerini söylüyor. Doktor Guthrie'ye göre ailelerinden yeteri kadar ilgi görmeyen genç kızlar da bu yola başvurabiliyor. Kendilerine koşulsuz bir sevgi ile bağlanması için bir bebek yapmaya karar verebiliyor. Okuldan yeni mezun olan bir genç kız ise yaşıtlarını uyarıyor; "Sakın hamile kalmayın! Bazı kızlar, küçük kardeşleri olduğu için bir bebeğe bakmanın nasıl bir şey olabileceğini bildiklerini sanıyorlar ama aslında hiçbir şey bilmiyorlar ve çok yanılıyorlar." Bu olay ile birlikte Amerikan toplumunda etik değerlerin ve özgürlüklerin sorgulandığı tartışma konularına bir yenisi daha ekleniyor.

Çocuklarıyla Büyüyorlar
Türkiye; Diyarbakır... Bol şalvarının altından her geçen gün daha da sivrilen karnını artık gizleyemeyen H.K., çocuk ruhunun masumiyetine yeniliyor ve iliklerine kadar işlemiş olan suçluluk duygusunu daha fazla bastıramıyor. Henüz 15 yaşının verdiği toyluk ve tecrübesizlik ile kim bilir aklından neler geçiriyor... Namus adı altında beyinlere işlenen kara dogmaların, karar veren kirli vicdanların ve uygulanan hain cezaların altında ezilmektense; karnındaki bebeği ile birlikte bu dünyadan ayrılmayı tercih ediyor. Küçük yaşta hamile kalan diğer yaşıtlarının arasına katılıyor ve binlerce intihar vakasından biri olarak kayıtlara geçiyor. Başbakanlık Aile Araştırma Kurumu'nun Diyarbakır'da yaptığı araştırmalar H.K. ve yaşıtlarının trajedisini mercek altına alıyor. Ergenlik çağındaki genç kızlar için 'Madem okumuyor; o halde namusuyla evlensin' yaklaşımının hâkim olduğu Güneydoğu'da aileler, kızlarının maddi yükünden kurtulmak için onları küçük yaşta evlenmeye zorluyorlar. H.K gibi evlilik dışı hamile kalanlar kaçmayı ya da intihar etmeyi tercih ederken; diğerleri de kendilerinden yaşça büyük erkeklerle başlık parası için evlendirilerek hiç zaman kaybetmeden çocuk sahibi oluyorlar. Başbakanlığın araştırmasına göre 18 yaşından küçük evlenen genç kızların oranı yüzde 71. Ergen kızların yüzde 54'ü ise ilk doğumunu bu yaşlarda yapıyor. Her ne kadar büyük şehirlerde ergen annelerin sayısı doğudaki kadar fazla olmasa da yine de bu rakamlar, Türkiye'deki acı bir gerçeği yansıtıyor. Ergen anneler adeta çocukları ile büyüyorlar. Yirmili yaşlarına adım attıkları anda ise kendilerini üç dört çocuk annesi yetişkin bir kadın olarak buluveriyorlar. Geride ise arkalarından el sallayan yaşanmamış çocuklukları ve aşka dair genç kızlık hayalleri...

Ergen Hamileliği Öldürüyor!
Ergen hamileliği, farklı ülkelerde farklı şartlar altında yaşanıyor ve değerlendiriliyor. Batı ülkelerinde ergen anneler, etik olarak doğu ülkelerinde olduğu kadar sert bir şekilde yargılanmıyor ve toplum tarafından dışlanmıyor. Ancak her ne kadar tepkiler ülkelere göre değişse de ergen anneleri bekleyen fizyolojik tehditler din, dil ve ırk gözetmiyor... UNICEF'in hazırladığı; Dünya Çocuklarının Durumu 2009 Raporu'nda, 15 yaşından önce hamile kalan kadınların yetişkinlere oranla beş kat daha fazla risk altında olduğu gerçeği yer alıyor. Erken yaştaki doğumların yalnızca anne ölümleri nedeniyle değil; çocukların sağlıksız bir ortamda büyümesine yol açtığı için de sakıncalı olduğu yazıyor. Eğer anne 18 yaşın altındaysa bebeğinin ilk yılında ölme riskinin, 19 yaşından büyük annenin dünyaya getirdiği bebeğin ölme riskinden yüzde 60 fazla olduğu raporda sunulan bilgiler arasında. Ergenlik çağında evlenen kadınların şiddet, sömürü ve kötü muameleye maruz kaldığı, genç gelin ve annelerin okulu bırakmak zorunda kaldığı ve iş bulma fırsatlarının çok az olduğu anlatılıyor. Dünya çapında şu anda hala 20-24 yaşında olan 60 milyondan fazla kadının 18 yaşından önce evlendiği ve çocuk evliliklerinin çoğunlukla Güney Asya ve Afrika'da görüldüğü de raporda yer alan bir diğer çarpıcı gerçek.

Popüler Kültür Yanılgısı
Dünya Sağlık Örgütü ve UNICEF başta olmak üzere çeşitli kuruluşlar ve uzmanlar ergen hamileliği ve sorunlarına dikkat çekmeye çalışsa da popüler kültür dünyasından ünlü rol modeller, genç kızlar için özendirici olabiliyor. Şarkıcı Britney Spears'in kız kardeşi Jamie Lynn Spears'in erkek arkadaşından hamile kalarak henüz 17 yaşında bir erkek çocuğu dünyaya getirmesi, geçtiğimiz yıl medyaya bomba gibi düşen haberlerden... Birçok derginin kapağını bebeği ile süsleyen ve anne olmanın başına gelen en güzel şey olduğunu söyleyen Jamie Lynn'in gündeme getirilmesi çoğu uzman tarafından eleştiriliyor. Jamie Lynn'nin kendisini örnek alan birçok genç kızı erken hamileliğe teşvik ettiği iddia ediliyor. Hiçbir zaman bebeğini aldırmayı düşünmediğini söyleyen Jamie Lynn, her fırsatta hamile kaldığı ve bebek sahibi olduğu için çok mutlu olduğunu söylüyor. Amerikan Cumhuriyetçi Parti Başkan Yardımcısı Adayı Sarah Palin'in 17 yaşındaki kızı Bristol Palin de geçtiğimiz aylarda bir erkek çocuğu dünyaya getirdi. Erkek arkadaşı ile kısa bir süre içerisinden evleneceğini açıklayan Sarah'ya babası ve kürtaja karşı olan annesi Sarah Palin de destek veriyor. Oscar'a aday olan oyuncu Keisha Castle-Hughes 17, Beyonce'nin kız kardeşi Solange Knowles 18 ve Rus t.A.T.u grubunun solisiti Yulia Volkova 19 yaşında doğum yaparak tıpkı Jamie Lynn ve Bristol gibi anne olan ünlü genç kızlar arasında yer alıyorlar. Lise çağında erkek arkadaşı ile cinsel deneyim yaşamaya karar veren ve bu ilişki sonrasında hamile kalan Juno'nun beyazperdedeki hikayesinin de genç kızları olumsuz etkilediği iddia ediliyor. Ergen Hamileliği Önleme Kampanyası Başkanı Sarah Brown; dünyanın neresinde olursa olsun, ünlü ya da ünsüz tüm genç kızlara seslenerek; ergen anneliğin dezavantajlarını özetliyor; "Ünlüler, erken anneliği güzelmiş gibi sunuyorlar, oysa bu durumu güzel kılan hiçbir şey yok. Bebeklerin, yetişkin annelere ihtiyacı var... Genç kızları da bu konuda suçlamamalıyız. Sonuçta onlar da istemeyerek çocuk sahibi olabiliyor ve doğurmak zorunda kalabiliyorlar. Çoğu genç kız, ailesinde yaşayamadığı mutluluğu kendisi bir aile kurarak yakalamayı hayal ediyor. Dolayısıyla onlara destek olmalı; ergen hamileliğin önüne geçmek için çocuklarımıza ilgi ve eğitim vermeliyiz."

Berrak Sürücü